لایه های مختلفی از بافت و عضلات، دیواره شکمی و کف لگن را تشکیل داده اند. فشار زیاد و یا برخی علل ژنتیکی ممکن است این عضلات و بافت ها را دچار نقص و مشکل کنند و موجب برجستگی یا بیرون زدگی های غیرطبیعی شود که به آن فتق می گویند. عمل فتق یکی از راه های موثر و کاربردی برای درمان فتق است که به دو روش لاپاراسکوپی و باز انجام می شود. عمل فتق با هدف برگرداندن اندام جابه جا شده به جایگاه اصلی خود و محکم کردن ناحیه آسیب دیده انجام می شود. با این حال عمل فتق ممکن است عوارض وخطراتی نیز داشته باشد که البته با انتخاب یک جراح مجرب و باتجربه، می توان این عوارض را به میزان قابل توجهی کاهش داد. مهم ترین عوارض و خطرات عمل فتق شامل موارد زیر می شوند:
- عفونت
- آسیب دیدن اندام ها و بافت های داخلی
- سروما یا تجمع مایع در زیر پوست
- هماتوم یا تجمع خون در زیر پوست
- تورم
- درد
- خونریزی
- عود فتق
| عارضه احتمالی | توضیح عارضه | راهحل / پیشگیری |
|---|---|---|
| درد و ناراحتی طولانیمدت | ممکن است درد در محل جراحی برای هفتهها باقی بماند | مصرف داروهای مسکن تجویز شده، اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین، مراجعه به پزشک در صورت تداوم |
| تورم یا کبودی محل جراحی | شایع و معمولاً موقتی است | استفاده از کمپرس سرد، استراحت کافی، بالا نگه داشتن پاها در فتقهای کشاله ران |
| عفونت زخم جراحی | ممکن است در صورت مراقبت نامناسب یا ضعف سیستم ایمنی رخ دهد | رعایت بهداشت زخم، مصرف آنتیبیوتیک طبق تجویز پزشک، تعویض منظم پانسمان |
| عود فتق | احتمال بازگشت فتق در محل جراحی وجود دارد، بهخصوص در جراحی باز | رعایت محدودیتهای فیزیکی، کاهش وزن، پرهیز از یبوست، انتخاب روش لاپاراسکوپی در برخی موارد |
| تجمع مایع (سروما) | تجمع مایعات زیر پوست که باعث تورم میشود | در بیشتر موارد خودبهخود جذب میشود؛ در موارد شدید، تخلیه توسط پزشک |
| بیحسی یا احساس گزگز | ناشی از آسیب به اعصاب سطحی در ناحیه جراحی | معمولاً موقتی است؛ بهبود طی چند هفته تا ماه، فیزیوتراپی در صورت نیاز |
| اختلال در ادرار یا یبوست | ممکن است پس از جراحی فتق کشاله ران رخ دهد | افزایش مصرف مایعات و فیبر، مصرف ملین ملایم در صورت نیاز، مشاوره با پزشک |
| حساسیت به مش (در صورت استفاده) | در برخی جراحیها از مش برای تقویت دیواره شکم استفاده میشود | در صورت بروز واکنش، پیگیری فوری با پزشک؛ گاهی نیاز به برداشتن مش در موارد نادر |
بیشتر بدانید: عمل فتق
آیا عمل فتق خطرناک است؟
چه افرادی بیشتر در معرض عوارض بعد از عمل فتق قرار دارند؟
چطور میتوان از عوارض عمل فتق جلوگیری کرد؟
با رعایت برخی نکات می توان از بروز عوارض عمل فتق جلوگیری کرد. مهم ترین عواملی که می توانند از بروز عوارض عمل فتق جلوگیری کنند عبارتند از:
- انتخاب یک جراح با تجربه: انتخاب یک جراح متخصص و حاذق در زمینه عمل فتق میتواند تأثیر بسزایی بر کاهش عوارض داشته باشد.
- آمادگی قبل از عمل: انجام آزمایشات لازم و مشاوره با پزشک قبل از عمل به منظور اطلاع از وضعیت سلامت عمومی و تشخیص هرگونه بیماری مزمنی باید انجام شود.
- رعایت توصیههای پزشک: رعایت دستورالعملهای پزشک قبل و بعد از عمل فتق می تواند نقش مهمی در کاهش عوارض عمل فتق داشته باشد.
- کنترل وزن: داشتن وزن متعادل و نداشتن اضافه وزن میتواند فشار بر ناحیه شکم را کاهش دهد و از عود فتق جلوگیری کند.
- پرهیز از انجام فعالیتهای سنگین: پس از عمل فتق، از انجام فعالیتهای سنگین و بلند کردن اجسام سنگین اجتناب کنید.
- استراحت کافی: در دوران نقاهت، استراحت کافی می تواند به تسریع روند بهبودی بیمار کمک کند.
- مراقبت از زخم: مراقبت درست از زخم جراحی و جلوگیری از عفونت یکی دیگر از راه های جلوگیری از بروز عوارض عمل فتق است.
مراقبت های بعد از عمل فتق
رعایت دستورالعمل های مراقبتی بعد از عمل فتق تاثیر زیادی در کاهش عوارض جانبی عمل، تسریع روند بهبودی و کاهش طول دوره نقاهت دارد. مهم ترین مراقبت های بعد از عمل جراحی فتق شامل موارد زیر می شوند:
- داشتن یک رژیم غذایی سالم و متعادل به بهبودی سریع بیمار کمک می کند. مصرف مایعات و غذاهای فیبردار، سبزیجات و میوه بعد از عمل فتق بسیار موثر است.
- از وارد کردن هر گونه فشار به جای زخم خودداری کنید چرا که موجب خونریزی و یا حتی باز شدن زخم شود.
- از انجام فعالیت های سنگین حداقل به مدت 2 هفته پرهیز کنید.
- انجام فعالیت های ورزشی سبک مانند پیاده روی های سبک و کوتاه یک هفته بعد از جراحی مجاز است. با این حال انجام ورزش های سنگین مانند ورزش های شکمی، شنا، دوچرخه سواری و دویدن ممنوع است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه بیشتر عوارض عمل فتق جدی نیستند و خطری برای فرد ندارد اما در صورت مشاهده برخی علائم بهتر است سریعا به پزشک مراجعه کنید تا اقدامات درمانی لازم انجام شود. هر کدام از عوارض و علائم زیر بعد از عمل فتق می تواند هشداردهنده باشد و باید جدی گرفته شود:
- درد شدید: در صورتی که درد در ناحیه جراحی شدید باشد و با مصرف مسکن نتوان آن را کنترل کرد حتما باید به پزشک مراجعه کرد.
- تورم: تورم، قرمز یا گرم شدن و تغییر رنگ ناحیه جراحی یکی دیگر از علائمی است که بعد از عمل فتق ممکن است بروز کند و باید جدی گرفته شود.
- خونریزی: خونریزی مداوم از محل زخم ممکن است نیاز به بررسی بیشتر توسط پزشک داشته باشد.
- عفونت: اگر هرگونه علائم عفونت مانند ترشح چرکی از محل جراحی یا بوی نامطبوع احساس کردید سریعا به پزشک خود اطلاع دهید.
- تب و لرز، یبوست، بالا رفتن غیر عادی ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون، تنگی نفس و تعریق از دیگر علائم و نشانه های هستند که در صورت تجربه کردن آنها در دوره نقاهت بعد از عمل فتق، حتما باید سریعا به پزشک مراجعه کنید.
آیا فتق کشاله ران، فتق ناف و فتق برشی عوارض یکسانی دارند؟
همه این جراحی ها ممکن است عوارض مشترکی همچون، درد موقت یا مزمن، عفونت محل جراحی، عود فتق، آب آوردگی یا هماتوم، آسیب به عروق یا اعصاب اطراف محل فتق داشته باشند. اما تفاوت هایی هم دارند.
به عنوان مثال برای فتق کشاله ران در مردان احتمال آسیب به بیضه یا عصب های اطراف کیسه بیضه وجود دارد،احتمال درد مزمن در کشاله ران، یا ممکن است باعث ناباروری موقت یا دائم نیز هست.
فتق ناف ناف عوارض کمتری دارد، در صورتی که فتق بزرگ باشد ممکن ممکن است خطر عود بیشتر شود.
در فتق برشی احتمال چسبندگی داخلی، عود و عفونت وجود دارد، این جراحی دوره نقاهت طولانی تر دارد و نیاز به مراقبت بیشتر.
آیا فتق میتواند بعد از عمل دوباره بازگردد؟
بله، احتمال عود فتق وجود دارد، بهویژه اگر بیمار فعالیتهای سنگین را خیلی زود بعد از عمل از سر بگیرد یا بافت ناحیه جراحی ضعیف باشد.
